Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số

1. Mở đầu

Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và sự tham gia đóng góp trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân. Nội dung các dự thảo phản ánh toàn diện, sâu sắc những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của gần 40 năm đổi mới, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập cần tiếp tục khắc phục. Trên cơ sở đó, các văn kiện đã xác định rõ phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu nhằm đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Đặc biệt, dự thảo các văn kiện đã nhấn mạnh vai trò then chốt của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xác định đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với việc giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng và sự ổn định, phát triển của đất nước. Trong đó, nội dung đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng được đề cập như một yêu cầu xuyên suốt nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng trong điều kiện mới.

Tuy nhiên, trước tác động sâu rộng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, việc đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng cần tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan xuất phát từ thực tiễn phát triển đất nước, mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cầm quyền, hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, bảo đảm Đảng lãnh đạo đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

2. Nội dung

2.1. Nội dung đánh giá kết quả và quan điểm, phương hướng đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số

Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đánh giá cao về kết quả đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong thời gian qua: “Phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội có nhiều đổi mới, hiệu lực, hiệu quả hơn. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp tháo gỡ những nút thắt, điểm nghẽn, ứng phó nhanh, rất kịp thời, hiệu quả với các tình huống khó khăn, phức tạp, chưa từng có tiền lệ, được cán bộ, đảng viên, Nhân dân đồng tình, đánh giá cao”⁽¹⁾. Qua đó cho thấy, phương thức lãnh đạo của Đảng đang ngày càng tiệm cận với yêu cầu hiện đại hóa công tác lãnh đạo, cầm quyền, thể hiện rõ ở việc tăng cường nền tảng pháp luật, thể chế; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo; đồng thời mở rộng các phương thức lãnh đạo thông qua nêu gương, kiến tạo phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số vào quá trình hoạch định chủ trương, đường lối.

Những thành tựu đó khẳng định, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng tiếp tục được nâng cao; năng lực cầm quyền của Đảng ngày càng được củng cố, tạo nền tảng quan trọng để Đảng lãnh đạo đất nước vững vàng trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây là tiền đề quan trọng để tiếp tục đổi mới sâu rộng hơn phương thức lãnh đạo trong nhiệm kỳ tới, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Về vấn đề này, cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá hạn chế về đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, nhất là đối với cấp ủy các cấp, đó là: phương thức lãnh đạo của một số cấp ủy đảng còn chậm đổi mới, chưa đáp ứng kịp yêu cầu trong điều kiện chuyển đổi số. Bởi vì, qua đánh giá, soi rọi vào kết quả lãnh đạo của một bộ phận cấp ủy cho thấy, tình trạng thụ động, trông chờ, lệ thuộc vào sự chỉ đạo của cấp trên vẫn còn diễn ra phổ biến. Nhiều cấp ủy chưa thật sự chủ động nắm bắt vấn đề mới, chưa mạnh dạn đề xuất giải pháp sáng tạo, phù hợp với đặc thù địa phương, đơn vị; công tác dự báo còn yếu, dẫn đến lúng túng trong xử lý các vấn đề phát sinh trong điều kiện số hóa. Một số nơi chưa có sự thống nhất giữa đổi mới tư duy lãnh đạo và đổi mới phương thức lãnh đạo; việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lãnh đạo, chỉ đạo còn mang tính hình thức, chưa trở thành phương thức làm việc thường xuyên, bài bản.

Về bài học kinh nghiệm sau 40 năm đổi mới, cần nghiên cứu làm sâu sắc bài học kinh nghiệm thứ hai: phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng ngày càng được đổi mới, hoàn thiện để thích ứng với bối cảnh mới. Qua đó để thấy, đạt được kết quả sau 40 năm đổi mới có đóng góp rất quan trọng từ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Thực tiễn cho thấy, những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới gắn liền với việc Đảng không ngừng đổi mới tư duy và phương thức lãnh đạo theo hướng ngày càng khoa học, dân chủ, hiện đại. Việc đổi mới đúng, trúng và kịp thời phương thức lãnh đạo đã góp phần quan trọng nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng, phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị, khơi dậy sự chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành và củng cố niềm tin của nhân dân. Đây là bài học có ý nghĩa chiến lược, tiếp tục soi sáng cho công tác lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Về quan điểm chỉ đạo, để tiếp tục phát huy phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số, ngoài việc nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng, cần tiếp tục nâng cao phương thức lãnh đạo, cầm quyền: “Nâng cao vai trò, năng lực, phương thức lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước”. Bởi vì, phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong thời gian tới không chỉ cần tiếp tục đổi mới mà còn phải được nâng lên ở tầm cao hơn, hiện đại hơn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và quản trị quốc gia trong bối cảnh mới. Việc đổi mới phương thức lãnh đạo dựa trên dữ liệu, công nghệ và thể chế sẽ giúp Đảng lãnh đạo ngày càng khoa học, minh bạch, qua đó tăng cường hiệu lực cầm quyền và củng cố niềm tin của nhân dân. Đây là yêu cầu có tính chiến lược, bảo đảm cho Đảng giữ vững vai trò lãnh đạo toàn diện trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Về nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, Dự thảo báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng xây dựng khá toàn diện và sâu sắc, đó là: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới. Đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về Đảng lãnh đạo, cầm quyền, cụ thể hóa và thực hiện hiệu quả mối quan hệ “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”. Đổi mới, nâng cao chất lượng ban hành và tổ chức thực hiện có hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng bảo đảm rõ trọng tâm, rõ nguồn lực, rõ kết quả, bảo đảm nghị quyết ban hành thực sự đi vào cuộc sống. Chăm lo xây dựng, củng cố và phát huy hiệu quả vai trò hạt nhân lãnh đạo của cấp ủy các cấp, nhất là người đứng đầu. Hoàn thiện thể chế, thực hiện nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo, xây dựng tổ chức bộ máy, công tác cán bộ, biên chế của hệ thống chính trị, đẩy mạnh phân cấp, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, vai trò nêu gương của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong Đảng; đổi mới phong cách lãnh đạo, phương pháp công tác, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo, tham mưu của Đảng từ trung ương tới cơ sở. Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy chế làm việc của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, quy định chặt chẽ nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ, quy trình công tác, khắc phục tình trạng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng”⁽²⁾.

Để tiếp tục hoàn thiện nhiệm vụ, giải pháp trong Dự thảo văn kiện, cần tiếp tục nghiên cứu nội dung “Tăng cường đẩy mạnh tổng kết thực tiễn về Đảng lãnh đạo, cầm quyền, để từ đó có cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu lý luận” theo hướng đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về Đảng lãnh đạo, cầm quyền, nhằm tăng cường mối quan hệ biện chứng giữa tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, đặt nền tảng khoa học cho đường lối của Đảng, phù hợp với yêu cầu phát triển nhận thức và thực tiễn của đất nước, thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa thực tiễn và lý luận để xây dựng Đảng vững mạnh trong kỷ nguyên mới.

Bên cạnh đó, cần nhấn mạnh việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện nghiêm túc cơ chế tổng kết thực tiễn, coi đây là khâu then chốt để phát hiện vấn đề mới, mô hình mới, cách làm sáng tạo, hiệu quả trong phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Tổng kết thực tiễn phải được tiến hành thường xuyên, bài bản, gắn với các lĩnh vực trọng tâm của đổi mới và chuyển đổi số, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho nghiên cứu, phát triển lý luận. Việc đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về Đảng lãnh đạo, cầm quyền sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạch định chủ trương, chính sách, đồng thời bảo đảm phương thức lãnh đạo của Đảng luôn bám sát thực tiễn, kịp thời đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

Nghiên cứu, bổ sung phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng thông qua công tác kiểm tra, giám sát. Đây là phương thức lãnh đạo, cầm quyền quan trọng giúp phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời những biểu hiện suy thoái, sai phạm; bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong Đảng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi đường lối, chủ trương. Trong bối cảnh chuyển đổi số, phương thức lãnh đạo, cầm quyền thông qua công tác kiểm tra, giám sát càng cần được đổi mới theo hướng ứng dụng công nghệ, dữ liệu số, nâng cao tính công khai, minh bạch và năng lực đánh giá dựa trên bằng chứng. Việc bổ sung và nhấn mạnh phương thức lãnh đạo này sẽ góp phần bảo đảm Đảng cầm quyền ngày càng trong sạch, vững mạnh và lãnh đạo đất nước phát triển bền vững.

Việc đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong Đảng được thực hiện hiệu quả sẽ góp phần đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới. Do vậy, cần quán triệt việc triển khai đồng bộ cải cách hành chính trong Đảng gắn với xây dựng, phát triển dữ liệu và nền tảng số, bảo đảm sự liên thông, kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Đồng thời, đẩy mạnh chuẩn hóa quy trình làm việc, số hóa hồ sơ, tăng cường ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu để nâng cao chất lượng ra quyết định. Việc thực hiện nghiêm túc, hiệu quả những nội dung này sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới và xu thế quản trị hiện đại.

2.2. Tiếp tục hoàn thiện, đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số trong Dự thảo báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam

Sự phát triển nhận thức lý luận về đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, được Dự thảo báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam khẳng định: “Từ nhận thức còn giản đơn về phương thức lãnh đạo, 40 năm qua, nhận thức của Đảng về phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện đảng cầm quyền đã có bước tiến lớn. Năm 1989, Hội nghị Trung ương 6 khóa VI đã sử dụng khái niệm phương thức lãnh đạo thay cho các khái niệm “phương pháp lãnh đạo”, “tác phong công tác”. Cương lĩnh năm 1991 và Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011 đã xác định cụ thể hơn phương thức lãnh đạo của Đảng. Cùng với sự phát triển nhận thức của Đảng về phương thức lãnh đạo, trong quá trình đổi mới, Đảng đã có nhận thức mới về phương thức cầm quyền của Đảng. Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII đã ban hành nghị quyết về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới, xác định rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới”⁽³⁾.

Cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung để làm rõ hơn về sự phát triển nhận thức lý luận về phương thức cầm quyền của Đảng. Tại Đại hội X, Đảng ta đã xác định: “Nghiên cứu, tổng kết, tiếp tục làm rõ quan điểm về Đảng lãnh đạo và Đảng cầm quyền làm cơ sở đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng một cách cơ bản, toàn diện”⁽⁴⁾.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội”⁽⁵⁾. Trong mệnh đề đó đã xác định rõ vị thế của Đảng ta (là Đảng cầm quyền) và chức năng, hoạt động của Đảng (lãnh đạo Nhà nước và xã hội). Trong phương hướng, giải pháp xây dựng Đảng những năm tới, Đại hội XI tiếp tục xác định: “Tăng cường nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, làm sáng tỏ một số vấn đề về đảng cầm quyền”⁽⁶⁾.

Đại hội XII, trên cơ sở tổng kết 30 năm đổi mới, Đảng ta khẳng định: “Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng và bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng có hiệu lực, hiệu quả; giữ vững bản lĩnh chính trị của Đảng, của các tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên”. Đại hội XIII, tổng kết công tác xây dựng Đảng và thi hành điều lệ Đảng, Đảng đề ra phương hướng: “Tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền”⁽⁷⁾, đồng thời đề ra nhiệm vụ, giải pháp tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, trong đó nhấn mạnh: “Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng; giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng”⁽⁸⁾.

Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam đánh giá sâu sắc, toàn diện về thành tựu trong đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Để tiếp tục có đánh giá, nhìn nhận toàn diện, cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung kết quả của công tác sơ kết, tổng kết trong 40 năm đổi mới được quan tâm đẩy mạnh, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng ngày càng toàn diện.

Bên cạnh đó, qua tổng kết 40 năm đổi mới, Đảng ta thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng: “Vẫn còn tình trạng ban hành nhiều văn bản, một số văn bản còn chung chung, dàn trải, trùng lắp, chậm bổ sung, sửa đổi, thay thế nên hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng trên một số lĩnh vực chưa cao. Một số chủ trương, định hướng lớn của Đảng chưa được thể chế hóa kịp thời, đầy đủ hoặc đã thể chế hóa nhưng không khả thi... Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của tổ chức, cá nhân, người đứng đầu có nội dung chưa rõ, ranh giới giữa lãnh đạo và quản lý chưa được phân định cụ thể; phân cấp, phân quyền chưa mạnh. Cải cách hành chính, đổi mới phong cách, lề lối làm việc trong Đảng chưa thực sự đáp ứng yêu cầu của tình hình mới”⁽⁹⁾. Tuy nhiên, cần nghiên cứu làm rõ hạn chế: “Một số cấp ủy còn thiếu chủ động, còn trông chờ vào chỉ đạo của cấp trên; chưa mạnh dạn đổi mới phương thức lãnh đạo phù hợp với đặc thù địa phương, lĩnh vực”. Qua đó, để thấy được vẫn còn những hạn chế về phương thức lãnh đạo, cầm quyền ở một số cấp ủy.

Về bài học kinh nghiệm, Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam đã nêu năm bài học quan trọng. Để tiếp tục hoàn thiện, làm rõ hơn về vai trò, ý nghĩa của phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, cần nghiên cứu bài học thứ hai, trong đó nhấn mạnh: Giữ vững, tăng cường vai trò và đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Về định hướng nhiệm vụ, giải pháp, Dự thảo báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam đã chỉ rõ: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới⁽¹⁰⁾. Tuy nhiên, cần tiếp tục làm rõ hơn việc đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng gắn với chuyển đổi số trong điều kiện mới. Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, việc tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng gắn với chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết. Để tiếp tục phát huy và nâng cao vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, cần số hóa, hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, cắt giảm các thủ tục hành chính trong Đảng để tăng tính hiệu quả, sự minh bạch và năng lực thích ứng với thời đại số, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

2.3. Về nội dung đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền trong Dự thảo Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng (2011 - 2025) và đề xuất, định hướng bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng

Kết quả triển khai thi hành Điều lệ Đảng: Đối với cơ quan lãnh đạo của Đảng ở cấp trung ương và cơ quan lãnh đạo của Đảng ở các cấp địa phương được đánh giá đạt được kết quả quan trọng trong quá trình lãnh đạo. Trong đó có đánh giá kết quả đạt được đối với việc đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của các cơ quan lãnh đạo của Đảng ở Trung ương cũng như ở địa phương. Thực tiễn cho thấy, phương thức lãnh đạo của Đảng từng bước được đổi mới theo hướng khoa học, dân chủ, hiệu quả hơn; vai trò lãnh đạo thông qua Cương lĩnh, nghị quyết, chiến lược, chương trình, kế hoạch được phát huy rõ nét. Việc tăng cường lãnh đạo bằng thể chế hóa, kiểm tra, giám sát, nêu gương của người đứng đầu đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền, bảo đảm sự thống nhất trong toàn hệ thống chính trị. Những kết quả đó khẳng định, việc thi hành Điều lệ Đảng gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo đã góp phần quan trọng nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng, tạo nền tảng vững chắc cho Đảng lãnh đạo đất nước phát triển trong giai đoạn mới.

Cần tiếp tục nghiên cứu những đánh giá về hạn chế đối với cơ quan lãnh đạo của Đảng ở cấp trung ương và cơ quan lãnh đạo của Đảng ở các cấp địa phương. Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, phương thức lãnh đạo của một số cơ quan lãnh đạo Đảng còn chậm được đổi mới, chưa theo kịp yêu cầu của tình hình mới, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số. Ở một số nơi, công tác lãnh đạo vẫn nặng về ban hành văn bản, chưa chú trọng đúng mức đến cơ chế tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả; mức độ phân cấp, phân quyền còn hạn chế, ảnh hưởng đến tính chủ động, sáng tạo của cấp dưới.

Việc tiếp tục đi sâu đánh giá nội dung này sẽ góp phần làm rõ hơn hiệu quả thực thi Điều lệ Đảng gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền, đồng thời là cơ sở quan trọng để đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng trong thời gian tới, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và lãnh đạo đất nước phát triển trong giai đoạn mới.

Đối với nội dung Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, được tiếp tục nghiên cứu làm rõ thêm về kết quả đổi mới phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong thời gian qua. Thực tiễn cho thấy, phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội đã có nhiều đổi mới theo hướng tôn trọng tính chủ động, phát huy vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể, đồng thời ngày càng gắn chặt với yêu cầu chuyển đổi số. Đảng chú trọng lãnh đạo thông qua định hướng chiến lược, ban hành chủ trương lớn; tăng cường thể chế hóa bằng pháp luật, cơ chế, chính sách; hạn chế can thiệp trực tiếp vào hoạt động quản lý, điều hành của Nhà nước và hoạt động cụ thể của Mặt trận, các đoàn thể.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng số trong lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp và giám sát được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước, đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể theo hướng công khai, minh bạch, gần dân, sát dân hơn. Mối quan hệ phối hợp giữa Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ngày càng chặt chẽ, đồng bộ; vai trò giám sát, phản biện xã hội được quan tâm phát huy. Những kết quả đó góp phần hiện đại hóa phương thức lãnh đạo của Đảng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và củng cố niềm tin của nhân dân trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Đối với Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên, cần tiếp tục nghiên cứu đánh giá kết quả đạt được trong quá trình Đảng đổi mới phương thức lãnh đạo đối với Đoàn Thanh niên. Trong thời gian qua, phương thức Đảng lãnh đạo đối với Đoàn Thanh niên từng bước được đổi mới, theo hướng tăng cường định hướng chiến lược, tạo điều kiện để Đoàn phát huy tính chủ động, sáng tạo và vai trò xung kích của thanh niên. Việc gắn lãnh đạo với phân cấp, kiểm tra, giám sát và ứng dụng chuyển đổi số đã góp phần đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn, nâng cao hiệu quả giáo dục, tập hợp thanh niên.

3. Kết luận

Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu, khách quan, xuất phát từ thực tiễn phát triển của đất nước và yêu cầu nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới. Những kết quả đạt được trong thời gian qua khẳng định chủ trương đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là đúng đắn, song cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Việc nghiên cứu, làm rõ nội dung đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền gắn với chuyển đổi số trong Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng, hiện đại hóa phương thức quản trị và tăng cường niềm tin của nhân dân. Đây là cơ sở quan trọng để Đảng tiếp tục lãnh đạo đất nước phát triển nhanh, bền vững, chủ động thích ứng với những biến đổi sâu sắc của thời đại số.

________________

(1), (2) Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngày 14-10-2025, tr.8, 47.

(3), (9), (10) Dự thảo báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam, tr.42-43, 74-75, 121.

(4) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, tr.306.

(5) ĐCSVN: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.88.

(6) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.255.

(7), (8) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, t.II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.229, 231.