Ngày 19/1/2010, GS.TSKH Yaxen N. Dxuroxki - Chủ nhiệm khoa Báo chí ĐHTH Quốc gia Matxcova - Lomonoxop (Nga) đã đến thăm Học viện Báo chí & Tuyên truyền. GS có buổi gặp gỡ và nói chuyện về báo chí với các cựu du học sinh năm xưa cùng sinh viên báo chí đang học tập tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền và ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn.

 

PGS.TS Lương Khắc Hiếu – PGĐ, Bí thư Đảng ủy Học viện chào mừng chuyến viếng thăm của GS Dxuroxki, bày tỏ niềm vui được đón ông cùng đoàn các cựu du học sinh ĐH Lomonoxop: nhà báo Đinh Thế Huynh – TBT Báo Nhân dân, Chủ tịch Hội Nhà báo VN; nhà báo Trần Đăng Tuấn – PGĐ Đài Truyền hình Việt Nam, Thiếu tướng, nhà báo Lê Phúc Nguyên – TBT báo Quân đội Nhân dân và nhiều nhà báo, giáo sư, tiến sĩ đang giảng dạy báo chí và làm việc tại các tòa soạn báo trong cả nước. PGS.TS Nguyễn Văn Dững, Phó Khoa Báo chí cũng từng là nghiên cứu sinh tại ĐH Lômnoxop.

PGS.TS Lương Khắc Hiếu chào mừng GS. Yaxen N.Dxuroxki

 

Buổi nói chuyện của Giáo sư kéo dài trên 2 tiếng, truyền tải đến người nghe nhiều nội dung quý báu, thiết thực về sự ra đời của báo chí; tầm quan trọng của báo in trong bối cảnh bùng nổ thông tin toàn cầu; năng lực tác nghiệp, đặc biệt là khả năng phân tích của người làm báo và những quan niệm về một nền báo chí chân chính.

Báo chí và tiềm tin của công chúng

 

Giáo sư Dxuroxki nói: “Tin tức trong tiếng Hi Lạp và La Mã cổ đại là phát biểu trước công chúng và bảo vệ quyền lợi của công chúng trước xã hội. Những yếu tố cổ xưa đó rất quan trọng với chúng ta hiện nay. Với nhà báo rất quan trọng phải có văn bản hoàn hảo. Bắt đầu từ những bài thuyết trình, ban đầu viết trên những tấm bảng gỗ, thân cây, có thể bằng phấn. Chúng ta hiện giờ đã có ngòi bút khác là ngòi bút điện tử, với công nghệ thông tin được sử dụng rộng rãi cho phép chúng ta đọc văn bản không bằng cách truyền thống nữa. Các loại hình báo chí hiện nay đã tạo nên một nền báo chí phát triển nhưng dù thế nào quan trọng nhất vẫn là những bài chính luận và ở đó ngôn từ vẫn giữ vai trò chủ đạo. Puskin viết tác phẩm của mình dù bằng cách cũ nhưng tốt hơn nhiều những sản phẩm hiện đại ngày nay”.

GS nói về những vấn đề nền báo chí Nga hiện nay đang phải đối đầu: là những thách thức trước khả năng đánh mất niềm tin nơi độc giả, tầm quan trọng của nghệ thuật ngôn từ và lao động ngôn từ và khả năng tồn tại hay mất đi của báo in trong tương lai.

 

GS nói: “Nền báo chí nào thực sự chiếm được lòng tin của công chúng thì nền báo chí đó mới có tương lai. Đánh mất niềm tin thì tác phẩm báo chí của bạn không thể có giá trị. Chỉ những bài báo nào đạt được sự tin cậy, niềm tin thì có khả năng chinh phục công chúng. Nguy hiểm nhất là đánh mất lòng tin. Hơn lúc nào hết nhà báo không được phép đánh mất niềm tin của công chúng, đặc biệt trong những vấn đề cấp thiết của cuộc sống. Lúc đó, hình thức truyền tải thông tin không mấy quan trọng, vấn đề là có thuyết phục không, có thể hiện được lợi ích công chúng, hướng đến sự phát triển của cộng đồng hay không... Nhiều quốc gia, ngoài kinh tế - chính trị còn có chính sách niềm tin. Báo chí phải cảnh báo công chúng về những nguy cơ và đặc biệt những điều liên quan đến khủng hoảng... Phục hồi niềm tin là vấn đề quan trọng nhất của báo chí hiện nay…”

 

Để có được niềm tin, theo GS, quan trọng là phải trau dồi nghệ thuật ngôn từ và lao động ngôn từ (văn bản để đọc, âm thanh, hình ảnh để nghe nhìn): “Nhà báo chỉ đạt được lòng tin khi đó là sự thật thông qua sự phân tích. Tôi nghe nhiều ý kiến cho rằng nhà báo phải viết hay viết tốt, thành thạo nhiều vấn đề lý luận. Những hiện nay cũng có quan điểm cho rằng nhà báo hiện đại phải biết phân tích sâu sắc, viết hay, có thực tiễn, hiện thực khách quan và cần phải đối thoại trực tiếp với công chúng”.

 

Tầm quan trọng của Báo in và triển vọng báo chí hiện đại

 

Về sự tồn tại và tầm quan trọng của báo in, GS nhấn mạnh: “Báo in có thể chết nhưng báo chí có tính phân tích sâu sẽ mãi mãi tồn tại. Hiện có nhiều chuẩn mực mới về tác phẩm báo chí: số lượng dòng, số lượng câu chữ nhưng như thế không có nội dung sâu sắc như mong đợi. Cho dù nhu cầu thông tin có phải cập nhật đến mấy chúng ta cũng không được quên vấn đề phân tích. Chính vấn đề đó giúp báo chí lấy được niềm tin của công chúng. Báo chí cũng như các phương tiện truyền thông khác, là phải lấy trích dẫn từ báo in. Mất đi báo in là đánh mất khả năng thuyết phục, đánh mất khả năng phát triển tư duy của con người. Nhìn vào những sự kiện đang diễn ra chúng ta phải thấy được triển vọng phát triển của cuộc sống. Nhiều báo đưa tất cả những gì họ biết, đôi khi phản tác dụng, vì chưa đúng bản chất của vấn đề. Chúng ta không chỉ nhìn, không chỉ nghe những gì đang diễn ra, mà phải suy nghĩ bản chất vấn đề. Nhà báo trước hết phải có óc phân tích… Chúng ta bảo vệ báo in chứ không phải bảo vệ tất cả các tờ báo in, chỉ bảo vệ những tờ báo giúp chúng ta nhận thức đúng vấn đề, đúng lịch sử…”

 

Rất nhiều câu hỏi được chuyển lên để trao đổi với GS. Nhiều trong số đó quan tâm đến vấn đề định hướng công chúng và phân chia công chúng; những phẩm chất của nhà báo hiện đại; những triển vọng phát triển của báo chí thế giới…

 

GS chia sẻ: “Nhà báo hiện đại cần hiểu biết càng sâu rộng càng tốt, đó là người ham hiểu biết, ham khám phá, luôn cố gắng tìm hiểu cái mới. Phẩm chất quan trọng nhất của nhà báo nằm ở khả năng phân tích vấn đề, ở khả năng biết hoài nghi. Chúng tôi giáo dục học viên biết hoài nghi và cần biết cách thoát khỏi sự hoài nghi đó, cần biết khám phá bản chất của vấn đề. Chính sự hoài nghi sẽ dẫn đường. Học hỏi kinh nghiệm của nước ngoài, nhiều tờ báo ở các quốc gia phát triển có các chuyên gia ở các lĩnh vực, vừa là nhà khoa học, vừa là nhà báo, nên điều rất quan trọng chính là hiểu biết, là phông kiến thức”.

 

“Về triển vọng phát triển của báo chí thế giới, mỗi ngày chúng ta đưa ra câu trả lời khác nhau. Chúng ta có rất nhiều kênh để thu thập thông tin: đa dạng các kênh truyền hình kỹ thuật số, sự gia tăng số lượng các đài phát thanh nhưng điều quan trọng là chúng ta đang thiếu nội dung, và nội dung không được như mong đợi. Nền báo chí thế giới sẽ phát triển dựa trên một số yếu tố. Một là sự phát triển của công chúng theo nhóm, theo thói quen của họ: người đọc internet sản sinh ra khuynh hướng phát triển báo chí chuyên cung cấp thông tin. Và còn lại là các chương trình, bài báo có nội dung cung cấp kiến thức. Hai là tính thương mại hóa – một yếu tố đang cản trở sự phát triển của báo chí…”

 

“Xin cảm ơn sự chia sẻ quý báu của Giáo sư“

PGS.TS Lương Khắc Hiếu thay mặt Học viện cảm ơn sự chia sẻ quý báu của GS Yaxen N. Dxuroxki, cảm ơn GS đã trả lời những vấn đề bức xúc về báo chí Việt Nam và nước Nga. PGS.TS Nguyễn Văn Dững trân trọng cảm ơn GS đã đặt ra nhiều vấn đề các nhà báo cần phấn đấu rèn luyện, và mong muốn Học viện Báo chí và Tuyên truyền sẽ còn có dịp được đón tiếp GS.

GS Yaxen N. Dxuroxki chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo Học viện và các cựu du học sinh ĐH Lomonoxop

Hội trường liên tục vỗ tay cảm kích sự tận tụy, tinh thần làm việc và kiến thức uyên thâm của vị giáo sư, người thầy trên 80 tuổi. Sự có mặt và buổi nói chuyện của ông không chỉ là cơ hội tiếp nhận kiến thức đối với các thế hệ sau mà còn là động lực tinh thần mạnh mẽ, tiếp sức cho các sinh viên báo chí, các nhà báo trẻ làm việc và cống hiến.

 

Bích Ngọc